Bắc Mỹ là một khu vực quan trọng bậc nhất trên thế giới gồm 03 quốc gia lớn là Hoa Kỳ, Canada, Mexico và một vùng lãnh thổ Greenand (của Đan Mạch). Vì tầm ảnh hưởng chính trị và kinh tế của Hoa Kỳ cũng như Canada, nhiều trường đại học cũng như viện nghiên cứu trên thế giới đặc biệt quan tâm nghiên cứu và còn có các chương trình giảng dạy về khu vực này ở bậc đại học và sau đại học. Hiện nay, cả nước chỉ có Viện Nghiên cứu Châu Mỹ, trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (tiền thân là Trung tâm Nghiên cứu Bắc Mỹ thuộc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia) là đơn vị nghiên cứu duy nhất thực hiện các đề tài, dự án nghiên cứu về Bắc Mỹ. Về đào tạo, chỉ có Khoa Quốc tế học, Trường ĐH KHXH&NV-ĐHQG Hà Nội có chuyên ngành châu Mỹ học trong chương trình đào tạo Cử nhân Quốc tế học. Như vậy, nghiên cứu và đào tạo về Bắc Mỹ ở nước ta chưa thật sự được quan tâm và đầu tư một cách đúng mức, xứng tầm với vai trò và tầm quan trọng của khu vực này trong quan hệ với Việt Nam.                                                                

Cụ thể là, hơn 20 năm sau ngày bình thường hóa quan hệ, Việt Nam và Hoa Kỳ phát triển mạnh mẽ và sâu rộng trên nhiều lĩnh vực. Ngày 13/7/2000, hai nước ký kết Hiệp định thương mại song phương, chính thức mở ra chương mới trong lĩnh vực hợp tác kinh tế giữa 2 quốc gia. Tính tới cuối năm 2014, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Mỹ vào Việt Nam đạt gần 11 tỷ USD, xếp thứ 7 trong hơn 100 quốc gia đầu tư vào Việt Nam. Đồng thời, xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ tăng mạnh trong 15 năm qua. Hiện nay, Việt Nam đã vượt Thái Lan, Malaysia và Indonesia để trở thành nước Đông Nam Á xuất khẩu nhiều nhất vào Mỹ. Theo Phòng Thương mại Mỹ (AmCham) dự đoán, tính đến năm 2020, giá trị hàng hóa Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ sẽ đạt xấp xỉ 57 tỷ USD, bỏ xa các nước còn lại trong khu vực.

Về giáo dục, theo báo cáo của Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), 16.579 sinh viên Việt Nam học tập tại Mỹ trong năm học 2013 - 2014, (tăng 3% so với năm 2012), đưa Việt Nam trở thành nước đứng đầu Đông Nam Á và xếp thứ 8 về số lượng du học sinh tại quốc gia này. Ở chiều ngược lại, 878 sinh viên Mỹ học tập tại Việt Nam trong năm 2011-2012, tương đương với các năm trước. Hoa Kỳ còn đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam vì số lượng hơn 2,1 triệu người Việt (người Mỹ gốc Việt) đang sinh sống nơi đây.

Canada là một trong số 8 nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G8). Trong quan hệ với Canada, thương mại 2 chiều Việt Nam - Canada tăng 20-25%/năm và đạt  gần 5 tỷ USD; đầu tư trực tiếp của Canada đạt trên 5 tỷ USD. Về viện trợ phát triển (ODA), vì đánh giá cao chiến lược về tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo của Việt Nam nên trong khi cắt giảm viện trợ cho thế giới nói chung, Canada duy trì viện trợ phát triển (ODA) cho Việt Nam khoảng 18 triệu USD/năm, vào khoảng 29 triệu USD/năm nếu tính cả từ các kênh NGO và các tổ chức quốc tế khác. Canada xem Việt Nam là 1 trong số 25 nước ưu tiên nhận viện trợ.

Về giáo dục - đào tạo, đầu năm 2014 Canada thông qua Chiến lược giáo dục mới với mục tiêu tăng cường hợp tác quốc tế thu hút thêm sinh viên nước ngoài, trong đó xác định Việt Nam là một trong số các địa bàn ưu tiên. Hiện số du học sinh Việt Nam đang theo học tại Canada vào khoảng 4.000 người, đứng thứ 16 trong số các nước có du học sinh tại Canada. Bên cạnh đó, có khoảng hơn 250.000 người Việt Nam đang sinh sống tại Canada. Hai nước hiện đang triển khai thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khác.

Về quan hệ Việt Nam – Mexico, lĩnh vực kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Mexico đã tăng trưởng 30% kể từ năm 2014 và đạt 3,840 tỷ USD vào năm 2015. Hiện nay, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – Mexico ngày càng tăng trưởng mạnh; theo số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong 9 tháng đầu năm 2016, kim ngạch xuất nhập khẩu 2 chiều tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Mexico đạt 1,38 tỷ USD (tăng 21% so với cùng kỳ), nhưng nhập khẩu từ thị trường này chỉ đạt gần 351 triệu USD (giảm 5,1%), như vậy Việt Nam xuất siêu sang Mexico 1,03 tỷ USD.

Theo nhận định của các chuyên gia, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Mexico sẽ được hưởng lợi khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được thông qua, nhờ các ưu đãi thuế quan và dỡ bỏ các hàng rào thương mại trên cơ sở kết quả đàm phán giữa hai quốc gia về TPP với một lộ trình 10 năm.

Tuy vậy, những số liệu thống kê trên đây mới chỉ phần nào phản ánh tầm quan trọng của khu vực Bắc Mỹ đối với sự phát triển của Việt Nam mà chưa thể hiện, phản ánh đầy đủ tiềm năng về mọi mặt trong quan hệ của Việt Nam với 03 quốc gia trong khu vực này, đặc biệt là Hoa Kỳ. Việc thành lập các trung tâm/đơn vị nghiên cứu và đào tạo về Bắc Mỹ trong giai đoạn hiện nay ở nước là không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn cao. 


  • Nhu cầu nghiên cứu và đào tạo về Bắc Mỹ

 

Từ thực tế như trên về tầm quan trọng của khu vực Bắc Mỹ, có thể khẳng định rằng việc đẩy mạnh nghiên cứu Bắc Mỹ trong giai đoạn hiện nay không chỉ cần thiết mà còn mang tính cấp bách vì những lý do sau đây:


Một là, quan hệ giữa Việt Nam và các nước Bắc Mỹ, đặc biệt là với Hoa Kỳ ngày càng gần gũi và chặt chẽ với những tiến triển rõ rệt trên nhiều lĩnh vực hợp tác nên việc tìm hiểu, nghiên cứu toàn diện và sâu về các đối tác quan trọng của Việt Nam sẽ góp phần thúc đẩy mối quan hệ với các quốc gia này.


Hai là, vai trò của Hoa Kỳ và của Canada ngày càng tăng trên trường quốc tế; mọi sự chuyển biến hay thay đổi trong đời sống chính trị, xã hội Hoa Kỳ ngay lập tức tác động và ảnh hưởng đến các vùng còn lại trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Vì thế, việc nghiên cứu toàn diện về Hoa Kỳ cũng góp phần nhận diện và dự đoán những những tác động và ảnh hưởng khả dĩ từ siêu cường này để chúng ta có được những giải pháp, phương cách ứng phó một cách chủ động.


Ba là, tiến trình toàn cầu hoá đang diễn ra theo chiều sâu và hệ quả là nền kinh tế thế giới đang dần tái cấu trúc; hội nhập trở thành xu thế tất yếu của mọi quốc gia trên thế giới nên muốn hay không muốn một quốc gia phát triển phải được xây dựng trên cơ sở của 03 trụ cột chính là: nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường và xã hội dân sự. Việc tìm hiểu và nghiên cứu về các quốc gia phát triển bậc nhất như Hoa Kỳ và Canada chắc hẳn sẽ mang lại những bài học quý giá trong xây dựng và phát triển một Việt Nam thịnh vượng trong tương lại trên cơ sở của 03 trụ cột trên.


Thứ tư là, xu hướng đối thoại thay cho đối đầu, hợp tác thay cho xung đột đã và đang là xu hướng chính yếu phản ánh đặc tính của quan hệ quốc tế trong hơn 20 năm qua, việc tìm hiểu, nghiên cứu về các đối tác mà Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác sẽ tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, triệt tiêu những mâu thuẫn và xung đột và từ đó mang lại hiệu quả trong hợp tác.


Thứ năm là, thực tế ở nước ta hiện nay việc nghiên cứu và đào tạo về Bắc Mỹ chưa được quan tâm đúng mức và đầu tư tương xứng với tầm quan trọng của khu vực này đối với sự phát triển của Việt Nam như đã nói ở trên. Chúng tôi xem đây là một thiết sót cần phải được khắc phục kịp thời. 


Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu Bắc Mỹ (CNAS)


Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là trung tâđào tạo chất lượng cao và nghiên cứu khoa học chất lượng cao về lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn ở phía Nam. Trong những năm qua, các cán bộ giảng viên trong trường đã tham gia rất nhiều đề án nghiên cứu gắn với đào tạo và phục vụ cộng đồng, nhưng số lượng đề tài nghiên cứu về Bắc Mỹ nói chung và Hoa Kỳ nói riêng là không nhiều.


Hiện nay Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn có 28 Khoa/Bộ môn trực thuộc và đào tạo 56 chương trình giáo dục đại học thuộc 28 ngànhđào tạo và 42 chương trình đào tạo bậc sau đại học (14 chương trình NCS, 28 chương trình Cao học), nhưng chưa có một ngành đào tạo nào về khu vực Bắc Mỹ, Hoa Kỳ học hay Canada học...


Trong Kế hoạch chiến lược giai đoạn 2016-2020, tầm nhìđến năm 2030, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn xáđịnh trở thành một trường đại học nghiên cứu về khoa học xã hội và nhân văn thuộc tốp đầu khu vực châu Á. Mục tiêu giáo dục của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM là đào tạo cho được những nhà khoa học lớn, những trí thức lớn, những người đi tiên phong trong sự nghiệp chấn hưng đất nước từ gócđộ khoa học xã hội và nhân văn. Nghiên cứu khoa học phải gắn liền với thực tiễn. Trong 10 năm gần đây, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,ĐHQG-HCM cũng đã thành lập nhiều trung tâm nghiên cứu theo hướng chuyên sâu chuẩn bị cho định hướng xây dựng một đại học nghiên cứu. Các trung tâm nghiên cứu nàđã phát huy hiệu quả, có nhiều đóng góđối với xã hội, tiêu biểu như: Trung Tâm nghiên cứu Tôn giáo, Trung tâm nghiên cứu Quốc tế; Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Quốc giaTrung tâm nghiên cứu Văn hóa học lí luận và ứng dụng; Trung tâm nghiên cứu Biển  đảo;Trung tâm Đạo đức học; Trung tâm Phát triển nông thôn – Saemaul Undong


Để nâng cao hiệu quả đóng góp cho xã hội, cho cộng đồng, phục vụ cho công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; hiện thực hoá tầm nhìn, sứ mệnh trong đào tạo và nghiên cứu khoa học, Trường ĐH KHXH&NV thành lập Trung tâm Nghiên cứu Bắc Mỹ là cần thiết và đúng hướng.


Trung tâm Nghiên cứu Bắc Mỹ sau khi được thành lập sẽ góp phần “khoả lấp” khoảng trống trong nghiên cứu và đào tạo về khu vực Bắc Mỹ ở nước ta nói chung và ở khu vực phía Nam nói riêng.  


Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.